Sơ đồ bố trí nhà thuốc đạt chuẩn GPP: 10, 20, 30 m²

Đây là nhà thuốc nhỏ nhất còn đứng vững trước bảng chấm GPP: một mặt bằng 3,5 × 4,5 m, chia làm hai khu đúng như Thông tư 02/2018/TT-BYT yêu cầu. Phần trong cùng sâu 3,0 m là khu trưng bày, bảo quản thuốc, rộng 10,5 m² trên sơ đồ. Phần 1,5 m sát cửa là khu để người mua tiếp xúc và trao đổi với người bán, ngăn với khu trong bằng quầy tư vấn dài 2,6 m.

Vì sao không để sát đúng 10 m². Phụ lục II-2a mục 2.3 ghi rõ: khu trưng bày bảo quản dưới 10 m² là điểm không chấp nhận. Trên giấy 3,3 × 3,0 m vừa đúng 10 m², nhưng đo thực tế ở cơ sở thường hụt vài phân vì tường trát, chân kệ, phào chân tường. Sơ đồ giữ 3,5 m chiều ngang để có dư khoảng 0,5 m² so với ngưỡng, và bộ lọc phía trên cũng không cho khổ này co dưới 3,4 m.

Bố trí trong khu trưng bày. Ba mặt tường đều có tủ kệ: tủ thuốc kê đơn ở tường sau, đối diện quầy, để dược sĩ quay lưng là lấy được; kệ thuốc không kê đơn (OTC) ở hai tường bên. Giữa khu còn lối 2,6 m cho người bán đi lại và một tủ lạnh nhỏ cho thuốc cần bảo quản mát hoặc lạnh. Tủ lạnh cần ổ điện riêng, không chung ổ với đèn quầy.

Ánh sáng và nhiệt độ. Thông tư yêu cầu không để thuốc bị ánh nắng chiếu trực tiếp, và điều kiện bảo quản ở nhiệt độ phòng là không quá 30°C, độ ẩm không quá 75%. Vì vậy kệ không đặt sát mặt kính, cửa kính mặt tiền nên dán phim chống nắng, và khu trong cần điều hoà cùng nhiệt kế, ẩm kế; cơ sở cấp mới phải có thiết bị theo dõi nhiệt độ tự ghi.

Tư vấn và ra lẻ ở khổ nhỏ. Bảng chấm cộng 1 điểm cho khu vực tư vấn đảm bảo được tính riêng tư và 1 điểm cho khu vực riêng để ra lẻ (Phụ lục II-2a mục 2.7). Khổ 16 m² không còn chỗ cho phòng tư vấn riêng, nhưng làm được một góc tư vấn ở đầu quầy bằng vách lửng cao ngang vai; việc ra lẻ dùng hộp hoặc ngăn riêng dưới quầy, cách bảng chấm chấp nhận.

Ba chỗ hay sai. Thứ nhất, bày mỹ phẩm hay thực phẩm chức năng ngay trên kệ thuốc: khổ này không còn chỗ cho khu riêng, muốn bán thêm thì phải lên mặt bằng lớn hơn. Thứ hai, quên chỗ làm sạch tay: mục 2.6 bảng chấm chấp nhận vòi nước hoặc biện pháp khác, sơ đồ đặt điểm cấp thoát nước ở góc khu tiếp xúc. Thứ ba, quầy chắn hết bề ngang: phải chừa lối qua quầy để người bán ra vào khu trong.

Từ 20 m² trở lên, khu trưng bày bảo quản được cộng 0,5 điểm trong bảng chấm GPP (Phụ lục II-2a, mục 2.3). Sơ đồ này nhắm đúng bậc đó trên một nhà ống 4 × 7 m: khu trong rộng 4,0 × 5,0 m, tức 20 m² trên giấy, còn dải 2 m sát cửa chia đôi cho khu tiếp xúc tư vấn và một khu riêng cho mỹ phẩm, thực phẩm chức năng.

Khu mỹ phẩm phải tách thật. Thông tư cho phép bán thêm mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thiết bị y tế, với điều kiện có khu vực riêng, không bày cùng thuốc, và có biển ghi rõ "Sản phẩm này không phải là thuốc". Ở đây khu đó là góc 1,4 × 2,0 m bên trái cửa vào, có kệ riêng sát tường, khách tự xem được mà không cần đi qua quầy thuốc.

Khu trưng bày có kệ giữa. Với 4 m chiều ngang, ngoài tủ kê đơn ở tường sau và hai dãy kệ OTC ở hai tường bên, còn đặt được một kệ thấp ở giữa, chừa lối 1,1 m mỗi bên cho người bán. Kệ giữa nên thấp ngang ngực để từ quầy vẫn nhìn thấy cả khu. Tủ lạnh đặt ở góc trong cùng, xa cửa kính, có ổ điện riêng.

Quầy là ranh giới. Quầy dài 2,4 m nằm sát mép khu trong, mặt quay ra khu tiếp xúc. Người bán đứng phía sau quầy, quay lưng là tới tủ kê đơn. Đầu phải quầy, cạnh điểm cấp thoát nước để làm sạch tay, nên ngăn một góc bằng vách lửng làm khu tư vấn riêng tư: bảng chấm cộng 1 điểm cho khu vực tư vấn bảo đảm riêng tư (Phụ lục II-2a mục 2.7), khổ này chưa đủ chỗ cho phòng riêng.

Ba chỗ hay sai. Thứ nhất, tính cả khu mỹ phẩm vào diện tích trưng bày bảo quản: hai khu phải tách, khu mỹ phẩm không làm tăng điểm. Thứ hai, sâu chưa tới khoảng 6,8 m thì không còn đủ 5 m cho khu trong cộng 1,8 m cho khu mỹ phẩm, khu trong rơi xuống dưới 20 m². Thứ ba, đặt kệ OTC sát kính mặt tiền cho đẹp: thuốc bị nắng chiếu trực tiếp là trái điều kiện bảo quản.

Bậc cao nhất của mục 2.3 bảng chấm GPP là khu trưng bày bảo quản từ 30 m² trở lên, được cộng 1 điểm. Sơ đồ này dùng nhà ống 5 × 8,5 m: khu trong rộng 5,0 × 6,2 m, tức 31 m² trên giấy, dư khoảng 1 m² so với ngưỡng để đo thực tế không hụt. Dải 2,3 m sát cửa chia ba: khu mỹ phẩm và thực phẩm chức năng bên trái, khu tiếp xúc ở giữa, và một phòng tư vấn riêng bên phải.

Phòng tư vấn riêng. Phụ lục I-1a mục II.2.b ghi "Phải bố trí thêm khu vực cho những hoạt động khác", trong đó có "phòng hoặc khu vực tư vấn riêng cho người mua thuốc/bệnh nhân"; bảng chấm cộng 1 điểm cho khu tư vấn bảo đảm riêng tư và thêm 0,5 điểm nếu là phòng riêng. Ở khổ 5 m, phòng này rộng 1,6 × 2,3 m, đủ một bàn nhỏ và hai ghế, cửa mở từ khu tiếp xúc. Người mua hỏi về thuốc điều trị bệnh mạn tính hay thuốc cho trẻ nhỏ có chỗ nói chuyện mà không phải đứng giữa quầy đông người.

Hai kệ giữa, hai lối riêng. Khu trong đặt được hai kệ thấp song song ở giữa, cộng tủ kê đơn ở tường sau và hai dãy kệ OTC ở hai tường bên. Lối giữa hai kệ giữa hẹp (0,45 m) nên chỉ dùng để xếp hàng, người bán đi lại ở hai lối 0,95 m sát tường. Quầy 2,8 m nằm ngay mép khu trong, lệch trái một chút để lối vào phòng tư vấn không bị chắn.

Còn chỗ cho kho hoặc khu ra lẻ. Thông tư yêu cầu bố trí thêm khu ra lẻ thuốc không còn bao bì tiếp xúc trực tiếp nếu có ra lẻ, và kho riêng nếu cần. Ở khổ này, có thể cắt 1,5–2 m² ở góc trong cùng làm kho mà khu trưng bày vẫn còn trên 30 m² nếu nhà sâu thêm khoảng 0,4 m; nếu không thì phải chấp nhận xuống bậc 20 m².

Ba chỗ hay sai. Thứ nhất, đếm diện tích phòng tư vấn hay khu mỹ phẩm vào khu trưng bày để "đủ 30". Thứ hai, mặt tiền dưới 5 m: khu trong không còn đủ 30 m² trừ khi nhà rất sâu, bộ lọc phía trên sẽ báo không vừa. Thứ ba, điều hoà chỉ đặt ở khu tiếp xúc cho khách mát: khu trong mới là nơi cần giữ không quá 30°C và độ ẩm không quá 75%.