Cách đọc bản vẽ tiệm cắt tóc, salon: lần theo một bàn gương qua 7 tờ

Nhà thầu gửi bạn cả chục tờ bản vẽ, mà bạn chỉ hiểu mỗi ảnh phối cảnh? Cách dễ nhất là chọn một bàn gương rồi lần theo nó qua từng tờ. Ở mỗi tờ, bạn hỏi hai câu. Bàn này nằm ở đâu? Nó đã có đủ những gì nó cần chưa?

Tiệm tóc có hai chỗ dễ hỏng mà ảnh phối cảnh không cho thấy. Điện không tính đủ cho máy sấy thì aptomat nhảy đúng giờ đông khách. Ống thoát chậu gội không có chỗ chặn tóc thì ống sớm tắc. Hai chuyện này chỉ hiện ra trên tờ điện và tờ nước.

Ta sẽ cùng đọc một tiệm cắt tóc nam 4 × 12 m, có bốn ghế cắt và hai ghế gội, lấy từ thư viện mặt bằng bố trí salon tóc và barber. Đây là sơ đồ minh hoạ để học đọc. Một số cao độ và kích thước trên đó là giả định, không dùng để thi công.

Bộ bản vẽ tiệm tóc có những tờ nào

Mỗi tờ trả lời một câu hỏi riêng. Bảy tờ đầu có sẵn trong sơ đồ mẫu. Hai tờ cuối bạn phải đòi nhà thầu khi nhận bộ bản vẽ thật.

Tờ	Câu hỏi tờ đó trả lời	Ai dùng khi thi công
Mặt bằng bố trí	Mấy ghế cắt, mấy ghế gội, quầy và kho nằm đâu	Bạn và người thiết kế.
Mặt bằng kích thước	Ghế cách ghế bao xa, lối đi rộng bao nhiêu	Thợ lấy dấu.
Mặt bằng điện	Ổ cắm ở đâu, dây chạy đường nào	Thợ điện.
Mặt bằng cấp thoát nước	Chậu gội lấy nước từ đâu, thoát về đâu	Thợ nước.
Mặt bằng trần	Đèn, điều hoà, quạt hút đặt đâu	Thợ trần, thợ điện.
Mặt đứng tường gương	Tủ, gương, ổ cắm cao bao nhiêu	Thợ mộc, thợ kính, thợ điện.
Mặt đứng tường gội	Ghế gội, vòi, kệ khăn đặt thế nào	Thợ nước, thợ mộc.
Sơ đồ nguyên lý tủ điện (đòi nhà thầu)	Tủ có mấy mạch, mạch nào cấp cho ổ nào	Thợ điện.
Chi tiết tủ bàn gương (đòi nhà thầu)	Kích thước tấm, vật liệu chịu ẩm, lỗ đi dây	Xưởng mộc.

Tìm dòng mặt tiền trước tiên

Trên mọi tờ mặt bằng của mẫu, cạnh dưới là mặt tiền, có dòng chữ "CỬA VÀO · MẶT TIỀN 4 m". Mở tờ nào, bạn cũng tìm dòng này trước để biết mình đang đứng ở đâu nhé.

Tờ bố trí tiệm cắt tóc nam 4 × 12 m

Ba dải từ trong ra ngoài

Dải trong cùng có khu gội hai ghế bên trái, WC và kho có máy giặt bên phải. Dải giữa là khu cắt, bốn bàn gương xếp sát tường trái. Dải sát cửa có quầy thu ngân và băng ghế chờ.

Mỗi ô trên tờ là một món đồ

Ô hẹp áp sát tường là bàn gương, ô ngay trước nó là ghế cắt. Ô vuông nhỏ giữa hai bàn gương là xe đẩy dụng cụ. Nét cung ở cửa WC và cửa kho cho biết cánh mở về phía nào.

Ghế trên tờ đang vẽ ở tư thế dựng. Theo catalogue Takara Belmont và SNB, ghế ngả dài 1.524–1.600 mm, dài hơn ô vẽ khá nhiều. Phần thò ra lối đi này bạn sẽ kiểm ở tờ kích thước.

Đủ chậu gội cho số ghế cắt

REM UK khuyên tối thiểu một chậu gội cho ba vị trí cắt. Bốn ghế cắt với hai ghế gội là dư. Nếu bản vẽ của bạn có năm, sáu ghế cắt mà chỉ một chậu, giờ đông sẽ có khách ngồi chờ gội.

Khu ướt tách khỏi khu khô

Mọi chỗ dùng nước dồn vào dải trong cùng, khu cắt không có điểm nước nào. Nếu chậu gội chen giữa dãy ghế cắt, ống nước sẽ nằm sát ổ máy sấy. Gặp vậy, bạn nên hỏi lại người thiết kế.

Bước 1: đánh dấu bàn gương số 1

Gọi bàn gần khu gội nhất là bàn số 1. Bàn sát tường trái, ghế quay mặt vào gương, xe đẩy ở khe giữa bàn số 1 và số 2. Bạn ghi ba ý này ra giấy.

Tờ kích thước: tâm–tâm, vùng làm việc và lối đi

Tờ này có ba nét cần để ý. Nét "tâm" đo từ tâm ghế này tới tâm ghế kế bên. Nét vùng làm việc tính từ mặt bàn gương ra sau lưng thợ. Nét "lối" là lối đi còn lại tới tường phải.

Con số 1,2 m hay bị hiểu sai

Trên mạng hay chép câu "ghế cách ghế 1,2 m". Gốc của nó là lời khuyên của REM UK, đăng trên Lockhart-Meyer năm 2014. Ở đó, 1,2 m là khoảng tâm–tâm tối thiểu giữa hai bàn cắt, không phải khe hở giữa hai ghế. Còn 1,5 m là vùng làm việc tính từ mặt bàn gương, không phải lối đi.

Minerva Beauty, một hãng nội thất salon ở Mỹ, ghi tâm–tâm 5 feet, tức 1.524 mm. Hãy coi các số này là khoảng tham khảo, không phải chuẩn bắt buộc. Sơ đồ mẫu lấy tâm–tâm 1,5 m để còn chỗ cho xe đẩy. Cách xếp ghế theo từng khổ mặt tiền có ở bài khoảng cách giữa 2 ghế cắt tóc.

Khoảng cách cần soát	Số khuyên (mm)	Đo từ đâu tới đâu	Nguồn
Giữa hai bàn cắt	1.200	Tâm bàn này tới tâm bàn kia	REM UK.
Giữa hai ghế cắt	1.524	Tâm ghế tới tâm ghế	Minerva Beauty.
Vùng làm việc	1.500	Mặt bàn gương ra sau lưng thợ	REM UK.
Bàn cắt đầu dãy	1.000	Tới tường hoặc cửa sổ	REM UK.
Ghế tới gương	1.219	Ghế tới mặt gương	Minerva Beauty.
Sau chậu gội	600	Chỗ thợ đứng sau chậu	REM UK.
Hai dãy ghế quay lưng nhau	2.286	Tâm ghế dãy này tới tâm ghế dãy kia	Minerva Beauty.

Lối đi phải đủ cả lúc ghế ngả

Khi ngả để cạo mặt, chân ghế vươn ra phía lối đi. Hãy đo lối đi từ mũi gác chân lúc ghế ngả hẳn, đừng đo từ ô ghế trên tờ bố trí. Nét kích thước nào không chạm rõ vào món đồ nào thì hỏi người thiết kế ngay.

Ví dụ minh hoạ: giả sử bạn chọn ghế Takara Belmont Legacy, catalogue ghi sâu 1.219 mm khi dựng và dài 1.524 mm khi ngả. Như vậy ghế ngả dài thêm khoảng 30 cm. Nếu lối đi chỉ vừa một người lúc ghế dựng, lúc ghế ngả khách đi qua sẽ phải lách.

Bước 2: ghi kích thước quanh bàn số 1

Với bàn số 1, bạn đọc ba số: tâm tới bàn số 2, vùng làm việc sau lưng thợ và lối đi còn lại. Trên mẫu, hai số đầu đều là 1,5 m. Ghi cả ba cạnh ghi chú bước 1.

Tờ điện: ổ Đ, ổ R và tuyến nhiều mạch

Ổ Đ và ổ R khác nhau ở đâu

Mỗi bàn gương có hai ổ. Ổ Đ là ổ thường, để cắm tông đơ, máy cạo. Ổ R nằm trên mạch riêng, có ghi chữ "máy sấy". Cạnh cửa chính có công tắc S, ở quầy có thêm một ổ Đ.

Một nét dây có thể chứa nhiều mạch

Nét liền dọc tường trái mang nhãn "tủ điện → 4 mạch máy sấy + mạch ổ thường". Nét đó là tuyến đi dây, không phải một mạch. Trong tuyến có bốn mạch máy sấy, mỗi ổ R một mạch riêng về tủ. Các ổ Đ đi chung một mạch.

Phải tách mạch vì máy sấy rất mạnh. Máy sấy Panasonic EH-ND65 ghi 2.000 W, Parlux 385 ghi 2.150 W, Sawkins SK100 ghi 2.400 W.

Ví dụ minh hoạ: bốn thợ cùng sấy vào giờ đông khách, mỗi máy 2.000–2.400 W, thì riêng máy sấy đã kéo khoảng 8.000–9.600 W. Nếu cả bốn máy chung một mạch, aptomat rất dễ nhảy. Cách cộng tải và chọn dây có ở bài điện cho salon tóc: tính tải máy sấy và chia mạch riêng.

So với tờ điện của salon 8 ghế hai dãy

Salon 5 × 15 m này có tám ghế chia hai dãy quay lưng vào nhau. Dây chia hai nhánh, mỗi nhánh ghi "4 mạch máy sấy + 1 mạch ổ thường". Nhánh dãy phải băng ngang ở chỗ giáp lễ tân. Đoạn băng ngang đó đi âm sàn hay đi trên trần thì bản vẽ thi công phải ghi rõ.

Nhãn chung chung và ổ đứng lẻ

Gặp nhãn kiểu "mạch dãy trái", bạn đừng đoán. Hãy hỏi cả dãy chung một mạch, hay đó là một tuyến chứa bốn mạch riêng. Ổ máy hấp, bình nóng lạnh, máy giặt cũng phải có nét nối về tủ. Ổ nào không có đường về tủ là ổ chưa ai tính tải. Tủ điện nên đặt xa khu gội và WC.

Bước 3: tìm hai ổ của bàn số 1

Ổ Đ ở mép bàn phía khu gội, ổ R ở mép phía xe đẩy. Ghi lại: ổ R đi trên một trong bốn mạch máy sấy, ổ Đ đi trên mạch ổ thường chung.

Tờ cấp thoát nước: hai chậu gội, một trục thoát

Điểm C, điểm T và mũi tên dốc

Mỗi ghế gội có một cặp điểm ở đầu chậu. C là cấp nước, T là thoát nước. WC có cặp riêng, máy giặt có một điểm T. Nét thoát nối chậu trái sang chậu phải rồi về trục thoát cạnh WC. Mũi tên trên ống cho biết nước chảy chiều nào.

Hỏi về bẫy tóc ở từng chậu

Chậu bên trái xa trục thoát nhất, tóc phải đi qua đoạn ống dài nhất. Sơ đồ mẫu không vẽ bẫy tóc, tức bộ lọc chặn tóc dưới chậu. Bản vẽ thi công nên ghi bẫy ở từng chậu, tháo ra rửa được mà không phải dỡ chậu.

Ống cấp và nước nóng đi ngả nào

Nét "nước vào" chạy ngang dưới lối đi khu cắt. Ống đi âm sàn hay trên trần quyết định có phải đục sàn không, nên hỏi trước khi lát. Bình nóng lạnh đặt trong kho. Chậu càng xa bình thì khách càng chờ lâu mới có nước ấm.

Bước 4: bàn số 1 hoàn toàn khô

Bàn số 1 không có điểm C hay T nào. Ghi lại: bàn gương khô, nước chỉ có ở khu gội.

Tờ trần: đèn gương, đèn rọi ghế và ray đèn

Đặt tờ trần cạnh tờ bố trí

Đèn trên tờ trần chồng khít lên đồ trên tờ bố trí, như khi bạn đặt một tấm gương dưới sàn rồi nhìn xuống. Đặt hai tờ cạnh nhau và hỏi: ánh sáng rơi xuống đầu khách hay xuống lưng thợ?

Trên tờ trần mẫu có những gì

Mỗi bàn gương có một đèn gương sát tường và một đèn âm trần ngay trên ghế. Dọc lối đi có một ray đèn. Khu gội có hai đèn âm trần và quạt hút, WC có quạt hút riêng. Hai điều hoà treo ở tường phải, trên quầy là một đèn thả.

Đèn sau lưng thợ làm tối đầu khách

Nếu tiệm chỉ có một hàng đèn giữa lối đi, bóng thợ sẽ phủ lên đầu khách đúng lúc cần nhìn rõ. Đèn khu gội nên đặt về phía chân ghế để khách nằm ngửa không bị chói. Bạn hỏi luôn gió điều hoà có phả thẳng vào gáy khách đang cắt không nhé.

Bước 5: đếm đèn trên bàn số 1

Ghi lại: một đèn gương, một đèn âm trần trên ghế, cả hai rọi về phía khách.

Mặt đứng tường gương và tường gội

Mặt đứng là hình nhìn thẳng vào một bức tường. Chiều ngang là chiều dài tường, chiều dọc là chiều cao tính từ sàn. Thợ mộc gắn tủ, thợ điện khoan đế ổ, thợ kính treo gương đều dựa vào tờ này.

Tường gương: tủ, gương, ổ cắm và xe đẩy

Bàn số 1 là ô đầu tiên bên trái, cũng là ô duy nhất ghi cao độ. Mỗi bàn có hai ổ trên mặt tủ, dưới mép gương: ổ thường bên trái, ổ R bên phải. Cỡ đồ theo catalogue thật: bàn Minerva Hive cao 914 mm, gương 965 × 965 mm, xe đẩy TDSL006 cao 830 mm.

Tường gội: ghế, vòi và kệ khăn

Đây là tường trong cùng khu gội, nơi trần hạ thấp hơn khu cắt. Hai ghế gội vẽ theo cỡ Minerva Avery, catalogue ghi cao 914 mm. Mỗi ghế có một vòi gắn tường trên đầu chậu. Kệ khăn đứng sát bên phải để thợ với tay là tới.

Số ổ trên mặt đứng phải khớp tờ điện

Nếu mặt đứng chỉ vẽ một ổ, hãy hỏi ổ còn lại đặt ở đâu, cao bao nhiêu. Ổ nằm trên mặt tủ thì thợ cắm rút máy sấy không phải cúi, dây cũng không kéo lê dưới sàn đầy tóc. Khi thi công, yêu cầu thợ bật một mốc cao độ chung cho cả dãy để các bàn không lệch nhau.

Bước 6: soát bàn số 1 trên mặt đứng

Ghi lại: hai ổ trên mặt tủ, ổ thường bên trái, ổ R bên phải, khớp với tờ điện. Xe đẩy đứng ngay cạnh ổ R.

Danh sách soát bản vẽ tiệm tóc trước khi ký

Gom sáu bước lại, bạn có danh sách dưới đây. Cách soát này dùng được cho mọi bộ bản vẽ.

• Có đủ bảy tờ, kèm sơ đồ nguyên lý tủ điện.
• Tâm–tâm giữa các bàn cắt không dưới 1,2 m theo REM UK.
• Lối đi vẫn đủ khi ghế cắt ngả hẳn.
• Ít nhất một chậu gội cho ba vị trí cắt.
• Mỗi bàn gương có ổ R, và tủ điện cho thấy đó là mạch riêng thật.
• Ổ nào cũng có tuyến về tủ, tủ điện không đặt cạnh khu ướt.
• Ống thoát có mũi tên dốc về trục, có bẫy tóc tháo được ở từng chậu.
• Đèn rọi xuống ghế và ở gương, không chỉ một hàng đèn sau lưng thợ.
• Số ổ và vị trí ổ trên mặt đứng khớp với tờ điện.

Bộ bản vẽ thật thường có vài chỗ phải hỏi, chuyện đó bình thường. Quan trọng là tìm ra chúng khi còn trên giấy, trước khi thợ đục tường. Khi sang giai đoạn làm thật, trang thi công salon tóc có các mốc nghiệm thu nên giữ trước mỗi lần thanh toán.

Tham khảo chi phí từ công trình đã làm

Đọc được bản vẽ rồi, bạn sẽ muốn biết làm một tiệm như vậy tốn bao nhiêu. Bảng dưới lấy từ các công trình KenPlus đã làm, mỗi dòng có diện tích và chi phí.

Nếu đã có mặt bằng, bạn hãy gửi số đo mặt tiền và chiều sâu cho KenPlus nhé. Chúng tôi sẽ xếp thử bố trí và chỉ ra những tờ cần soát kỹ trên chính mặt bằng của bạn.

Câu hỏi thường gặp

Bản vẽ salon tóc gồm những tờ nào?

Bộ đầy đủ có mặt bằng bố trí, kích thước, điện, cấp thoát nước, trần và mặt đứng các tường chính. Đi kèm nên có sơ đồ nguyên lý tủ điện và chi tiết tủ bàn gương. Với tiệm tóc, tờ điện và tờ nước cần đọc kỹ nhất.

Ký hiệu R trên tờ điện nghĩa là gì?

Trên sơ đồ mẫu, R là ổ cắm trên mạch riêng, dành cho máy sấy, máy hấp, bình nóng lạnh. Mỗi đơn vị thiết kế có thể dùng ký hiệu khác, nên bạn đọc bảng chú giải ở góc bản vẽ trước nhé.

Khoảng cách giữa hai ghế cắt tóc bao nhiêu là đủ?

REM UK khuyên tâm–tâm giữa hai bàn cắt tối thiểu 1,2 m. Minerva Beauty ghi 5 feet, khoảng 1.524 mm. Cả hai đều đo từ tâm, không phải khe hở giữa hai ghế. Muốn đặt xe đẩy giữa hai ghế thì chọn mức rộng hơn.

Chỉ sửa lại tiệm cũ thì có cần bản vẽ không?

Nên có ít nhất tờ bố trí và tờ điện. Sửa tiệm thường kèm thêm ghế, thêm máy sấy, trong khi mạch điện cũ chưa tính cho số máy mới. Tờ điện cho bạn thấy chuyện đó trước khi aptomat nhảy.

Tiệm tóc nhỏ có phải thẩm định thiết kế PCCC không?

Phụ lục III của Nghị định 105/2025/NĐ-CP, bản thay bởi Nghị định 347/2026/NĐ-CP (ngày 08/09/2026), không có mục riêng cho salon. Mục 8 của phụ lục này loại trừ nhà ở riêng lẻ có kết hợp kinh doanh. Tiệm vẫn thuộc diện quản lý PCCC khi là nhà ở kết hợp kinh doanh có diện tích phục vụ kinh doanh từ 50 m² (Phụ lục I mục 32). Với mặt bằng chỉ dùng để kinh doanh, ngưỡng là từ 100 m² (Phụ lục I mục 11). Bạn nên hỏi cơ quan PCCC ở địa phương để chắc chắn.

Sơ đồ mẫu có dùng để thi công được không?

Không. Sơ đồ vẽ đúng tỉ lệ để học đọc, nhưng một số cao độ và kích thước là giả định. Bản vẽ thi công phải lập theo số đo thật của mặt bằng và thiết bị bạn chọn.