Kho và khu nhân viên trong cửa hàng: cần bao nhiêu diện tích

Kho là phần duy nhất của cửa hàng mà khách không nhìn thấy, nên nó luôn là phần bị cắt đầu tiên khi mặt bằng chật. Và cũng vì thế nó là nguyên nhân phổ biến nhất khiến một cửa hàng đẹp lúc khai trương trở nên bừa bộn sau ba tháng.

Bài này đưa ra con số cụ thể cho từng ngành, và chỉ ra cách bố trí khi mặt bằng không cho phép có kho riêng.

Vì sao thiếu kho lại phá hỏng khu bán

Hàng hoá, thùng carton, đồ vệ sinh, đồ cá nhân của nhân viên — tất cả đều tồn tại dù bạn có tính chỗ cho chúng hay không. Không có chỗ thì chúng đi vào ba nơi:

• Góc khu bán — thùng hàng xếp cạnh kệ, làm cửa hàng trông như đang dọn dẹp dở.
• Sau quầy thu ngân — khu vực khách nhìn thẳng vào lúc thanh toán, tức đúng lúc họ đang đứng yên và quan sát kỹ nhất.
• Trong phòng thử — với shop thời trang, đây là nơi tệ nhất vì nó ở đúng bước quyết định mua.

Điểm quan trọng: tiết kiệm diện tích kho không làm khu bán rộng ra. Nó chỉ chuyển sự lộn xộn từ chỗ khuất sang chỗ khách nhìn thấy.

Cần bao nhiêu diện tích — theo ngành

Tỷ lệ dưới đây tính trên tổng diện tích mặt bằng, gồm cả kho hàng lẫn khu nhân viên.

Thời trang, giày dép, phụ kiện — 12 tới 18 phần trăm

Nhóm cần kho nhiều nhất trong bán lẻ, vì mỗi mẫu có nhiều cỡ và mỗi cỡ cần vài chiếc. Một shop 60 mét vuông nên dành 8 tới 11 mét vuông.

Kho thời trang cần chiều cao hơn là diện tích sàn: kệ nhiều tầng tới sát trần, hoặc thanh treo hai tầng. Hàng gấp trong hộp có nhãn ngoài dễ tìm hơn hàng treo lộn xộn.

Mỹ phẩm — 10 tới 15 phần trăm

Sản phẩm nhỏ nên tốn ít chỗ hơn thời trang, nhưng cần tránh nắng và nhiệt. Kho mỹ phẩm không nên đặt sát tường hướng tây hoặc gần thiết bị toả nhiệt.

Cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini — 15 tới 20 phần trăm

Nhóm cần kho lớn nhất, vì nhập hàng theo thùng và tần suất nhập cao. Cần thêm hai thứ mà ngành khác không cần: chỗ tập kết hàng mới nhập đủ rộng để mở thùng và kiểm, và lối vận chuyển từ cửa vào kho không cắt ngang khu bán.

Tiệm bánh, cà phê, trà sữa — 15 tới 25 phần trăm

Con số cao vì đã gộp khu chế biến. Riêng phần kho nguyên liệu khô và bao bì thường 8 tới 12 phần trăm. Cần phân tách rõ kho nguyên liệu với kho bao bì và đồ vệ sinh.

Spa, salon — 8 tới 12 phần trăm

Ít hàng tồn nhưng cần chỗ cho đồ vải sạch và bẩn tách biệt, dụng cụ, và khu nhân viên thay đồ. Đồ vải chiếm nhiều chỗ hơn người ta nghĩ.

Showroom — 8 tới 15 phần trăm

Tuỳ mô hình: showroom giao hàng từ kho tổng thì cần rất ít, showroom bán hàng có sẵn thì cần nhiều. Cần chỗ để vật liệu dựng bố cảnh khi thay theo mùa.

Khu nhân viên: phần nhỏ nhưng đừng bỏ hẳn

Ngay cả cửa hàng hai người cũng cần chỗ cho những thứ này:

• Tủ hoặc ngăn khoá cho đồ cá nhân. Không có thì túi xách nhân viên để dưới quầy — khách nhìn thấy.
• Chỗ ngồi ăn. Ca dài 8 tới 10 tiếng thì nhân viên phải ăn ở đâu đó. Không bố trí thì họ ăn ở quầy.
• Chỗ thay đồ nếu có đồng phục.
• Ổ cắm sạc điện thoại ở khu khuất — nếu không thì dây sạc sẽ xuất hiện ở quầy thu ngân.

Với cửa hàng nhỏ, khu này có thể chỉ là 2 tới 3 mét vuông gộp vào kho, nhưng nên là 2 tới 3 mét vuông có chủ đích chứ không phải một góc bỏ trống.

Khi mặt bằng không đủ cho kho riêng

Đây là tình huống rất phổ biến ở mặt bằng dưới 40 mét vuông.

Kho phân tán

Thay vì một phòng kho, chia nhỏ vào nhiều vị trí: hộc dưới quầy thu ngân, tủ dưới kệ trưng bày, ngăn kín phía trên kệ tường. Cách này tận dụng được thể tích chết mà không mất diện tích sàn.

Điều kiện để nó hoạt động: mọi hộc phải có cánh hoặc rèm che. Hộc mở nhìn thấy hàng lộn xộn còn tệ hơn để hàng ngoài.

Dùng chiều cao

Trần cao 3,5 mét trở lên thì phần trên 2,2 mét gần như luôn là không gian chết. Làm kệ kín tới trần cho hàng ít dùng, có thang gấp cất gọn.

Gác lửng

Nếu chiều cao cho phép, gác lửng phía trong cho kho là giải pháp tốt. Cần kiểm hai điều: kết cấu chịu được không, và có vướng quy định phòng cháy về chiều cao thông thuỷ hay lối thoát nạn không.

Thuê kho ngoài

Với ngành hàng có tần suất bán chậm, thuê một kho nhỏ gần đó rẻ hơn nhiều so với dành diện tích mặt tiền đắt đỏ làm kho. Chỉ giữ tại cửa hàng lượng hàng đủ dùng vài ngày.

Vị trí đặt kho quan trọng ngang diện tích

Cùng sáu mét vuông kho, đặt đúng chỗ thì vận hành trơn, đặt sai thì nhân viên phải đi vòng cả ngày.

Gần quầy thu ngân

Đây là vị trí tốt nhất cho phần lớn cửa hàng bán lẻ. Nhân viên đứng quầy lấy hàng bổ sung mà không rời vị trí quá lâu, và cũng trông được cửa hàng trong lúc lấy.

Với shop thời trang thì lý do còn mạnh hơn: khách hỏi cỡ khác, nhân viên lấy ngay được thay vì để khách đứng chờ. Vài chục giây chênh lệch ở đúng khoảnh khắc đó ảnh hưởng thật tới tỷ lệ mua.

Gần lối nhập hàng

Với cửa hàng tiện lợi và siêu thị mini, tần suất nhập hàng cao nên yêu cầu này thắng yêu cầu trên. Lý tưởng là hàng vào kho mà không đi qua khu bán. Nếu không có lối riêng thì ít nhất tuyến đi phải ngắn và thẳng.

Không đặt kho ở vị trí đẹp nhất

Nghe hiển nhiên nhưng vẫn xảy ra: kho chiếm mất góc có cửa sổ, hoặc chiếm phần cuối cửa hàng nơi đáng lẽ là điểm nhìn kéo khách đi sâu vào.

Kho nên nằm ở phần mặt bằng kém giá trị nhất về mặt trưng bày — thường là góc khuất, dưới gầm thang, hoặc phần sát tường hông không có tầm nhìn.

Ví dụ minh hoạ: chia lại 55 mét vuông cho shop thời trang

Ví dụ dựng lại để minh hoạ cách phân bổ, con số làm tròn.

Phương án ban đầu — không tính kho

• Khu bán và trưng bày — 44 mét vuông
• Hai phòng thử — 4 mét vuông
• Quầy thu ngân — 3 mét vuông
• Lối đi và cửa — 4 mét vuông

Sau hai tháng: thùng hàng xếp ở góc cuối cửa hàng, đồ cá nhân nhân viên để dưới quầy, một phòng thử biến thành chỗ để hàng chưa bày.

Phương án chia lại

• Khu bán và trưng bày — 36 mét vuông
• Hai phòng thử — 4 mét vuông
• Quầy thu ngân, có hộc kín bên dưới — 3 mét vuông
• Kho kín phía trong, có cánh — 6 mét vuông
• Khu nhân viên gộp trong kho: tủ khoá, bàn nhỏ — 2 mét vuông
• Lối đi và cửa — 4 mét vuông

Khu bán giảm 8 mét vuông, tức khoảng mười tám phần trăm. Nhưng phần còn lại luôn ở trạng thái bày biện gọn, và cả hai phòng thử đều dùng được đúng chức năng.

Đổi lại tám mét vuông trưng bày lấy một cửa hàng không bao giờ trông bừa là đánh đổi có lợi ở gần như mọi phân khúc, trừ mô hình bán theo lượng với mật độ trưng bày dày.

Kho sẽ đầy hơn bạn nghĩ

Một sai lầm hay gặp là tính diện tích kho theo lượng hàng lúc khai trương. Sau vài tháng, kho phải chứa thêm ba nhóm mà lúc đầu chưa có:

• Hàng chậm bán tồn lại. Nhóm này tích luỹ theo thời gian và không tự biến mất.
• Bao bì và vật tư bán hàng. Túi, hộp, giấy gói, tem nhãn — đặt mua theo lô lớn cho rẻ nên chiếm chỗ.
• Đồ mùa vụ. Trang trí Tết, đồ khuyến mãi, biển bảng chương trình. Dùng vài tuần một năm nhưng phải cất mười một tháng còn lại.

Vì vậy nên tính dư khoảng hai mươi phần trăm so với nhu cầu lúc khai trương, hoặc ít nhất là để sẵn chiều cao trống phía trên để lắp thêm tầng kệ về sau mà không phải sửa gì.

Bốn chi tiết kỹ thuật của khu kho

• Ánh sáng đủ để đọc nhãn. Kho tối làm nhân viên tìm lâu và để hàng sai chỗ. Đây là khu duy nhất nên ưu tiên độ sáng hơn thẩm mỹ.
• Thông gió. Kho kín không có gió sẽ ẩm và ám mùi, đặc biệt với hàng vải và giấy.
• Chân kệ nâng cao. Không để thùng carton chạm sàn — vừa tránh ẩm vừa dễ lau.
• Cửa kho mở ra ngoài hoặc cửa lùa. Cửa mở vào trong ăn mất diện tích vốn đã ít.

Xem dịch vụ thiết kế của KenPlus để được chia mặt bằng có tính đủ kho và khu nhân viên ngay từ bản vẽ đầu tiên.

Câu hỏi thường gặp

Cửa hàng cần bao nhiêu diện tích cho kho?

Tuỳ ngành: thời trang và giày dép 12 tới 18 phần trăm tổng diện tích, mỹ phẩm 10 tới 15, cửa hàng tiện lợi 15 tới 20, tiệm bánh và đồ uống 15 tới 25 vì đã gộp khu chế biến, spa và salon 8 tới 12. Con số này gồm cả kho hàng lẫn khu nhân viên.

Mặt bằng nhỏ không đủ chỗ làm kho thì sao?

Dùng kho phân tán: hộc dưới quầy thu ngân, tủ dưới kệ trưng bày, ngăn kín phía trên kệ tường. Cách này tận dụng thể tích chết mà không mất diện tích sàn. Điều kiện bắt buộc là mọi hộc phải có cánh hoặc rèm che — hộc mở nhìn thấy hàng lộn xộn còn tệ hơn để hàng ngoài.

Cắt kho để khu bán rộng hơn có lợi không?

Không. Hàng hoá và đồ đạc vẫn tồn tại dù bạn có tính chỗ cho chúng hay không, nên cắt kho chỉ chuyển sự lộn xộn từ chỗ khuất sang chỗ khách nhìn thấy: góc khu bán, sau quầy thu ngân, hoặc trong phòng thử. Khu bán không rộng ra, chỉ bừa hơn.

Khu nhân viên cần những gì?

Tối thiểu bốn thứ: tủ hoặc ngăn khoá cho đồ cá nhân, chỗ ngồi ăn, chỗ thay đồ nếu có đồng phục, và ổ cắm sạc điện thoại ở khu khuất. Với cửa hàng nhỏ có thể chỉ 2 tới 3 mét vuông gộp vào kho, nhưng nên là diện tích có chủ đích chứ không phải một góc bỏ trống.

Có nên làm gác lửng làm kho không?

Nếu chiều cao cho phép thì đây là giải pháp tốt cho mặt bằng chật. Cần kiểm hai điều trước: kết cấu có chịu được tải không, và có vướng quy định phòng cháy về chiều cao thông thuỷ hoặc lối thoát nạn không. Nên hỏi trước khi thiết kế chứ không phải khi đã dựng.

Kho cần lưu ý gì về kỹ thuật?

Ánh sáng đủ để đọc nhãn — đây là khu duy nhất nên ưu tiên độ sáng hơn thẩm mỹ. Thông gió để không ẩm và ám mùi, quan trọng với hàng vải và giấy. Chân kệ nâng cao, không để thùng carton chạm sàn. Và cửa kho nên mở ra ngoài hoặc dùng cửa lùa vì cửa mở vào trong ăn mất diện tích vốn đã ít.